Autor Wątek: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość  (Przeczytany 35651 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline guevara57

  • Opinii: (30)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 2558
  • Płeć: Mężczyzna
Potencjalny nabywca noża staje przed koniecznością wyboru wśród mnogości ofert. Rozmaitość kształtów i materiałów może przyprawić o ból głowy a przecież chcielibyśmy mieć nóż, który spełni nasze oczekiwania.

W związku z tym warto się zastanowić, jakie cechy noża mają wpływ na jego walory użytkowe a tym samym decydują o jego przydatności dla naszych wymagań. Oczywiste jest, że taki wpływ ma przede wszystkim materiał klingi oraz  jego obróbka mechaniczna i termiczna ale my zajmiemy się wyłącznie kwestiami konstrukcyjnymi.

Przede wszystkim należałoby odpowiedzieć na pytanie: do czego używany jest nóż? Pytanie banalne ale odpowiedź determinuje jego konstrukcję. A więc: cięcie, przebijanie, rąbanie, batonowanie, podważanie, czasem zastępowanie łopatki a czasem młotka i to zarówno grzbietem jak i płazem (bokiem) klingi. Jak widać – całkiem niemało jak na tak proste narzędzie. Każda z tych czynności inaczej obciąża nóż i wymaga od niego specyficznych właściwości konstrukcyjnych.

Z punktu widzenia geometrii nóż jest bryłą. Najdoskonalszą bryłą jest kula i nieprzypadkowo gwiazdy i planety mają taki właśnie kształt. Oczywiście nóż nie może być kulą ale odporność tego kształtu na zniszczenie pozwala przyjąć, że mocny nóż powinien mieć odpowiednie proporcje. Przykład? Załóżmy, że mamy miecz i nóż o tej samej grubości i wysokości klingi ale w mieczu ma ona długość 120 cm a w nóżu 12 cm. Przy zastrzeżeniu, że mają jednakowy szlif łatwiej złamiemy miecz niż nóż. Ponieważ, jako się rzekło nóż to nie kula, bryłą najbardziej zbliżoną kształtem jest prostopadłościan. Wszelkie ubytki w tej bryle osłabiają jej odporność na działające na nią siły. Nie można jednak pracować prostopadłościanem, ubytki te są więc nieuniknione by ze sztaby żelaza otrzymać nóż. Pytanie tylko jak wpływają one na jego wytrzymałość i użytkowość.

Najprościej przedstawia się sprawa z rękojeścią (mówimy tu o fixedach). Teoretycznie full tang jest mocniejszy od hidden tanga, przy czym hidden tang przechodzący przez całą rękojeść (rat tail tang) ma przewagę nad hidden tangiem krótszym, całkowicie schowanym w rękojeści (push tang).

Elementem noża mającym największy wpływ na właściwości użytkowe jest oczywiście jego element roboczy czyli klinga (głownia). Tutaj mamy do rozpatrzenia jej kształt, grubość, profil grzbietu oraz szlif.

Moim zdaniem, z najpopularniejszych kształtów klingi najmocniejszy jest tanto, jako pozostawiający najwięcej wyjściowego materiału. Potem drop point, clip point, spear point i na końcu spike. Każdy z tych typów ma swoiste właściwości wpływające na jego przydatność. Wystarczy rzut oka na klingę żeby wiedzieć „kto do czego”.
Niewątpliwie najbardziej uniwersalnym i najpopularniejszym kształtem klingi jest drop point. Sprawdza się on w pracach w drewnie , oprawianiu ryb i zwierzyny oraz na kuchennym placu boju. Wynika to z faktu posiadania długiej krawędzi tnącej oraz relatywnie mocnego czubka. Clip point/bowie ma w porównaniu do drop point krótszą KT i wyraźniej wyodrębniony czubek, który ułatwia przebijanie i wykonywanie precyzyjnych prac ale za to ma mniejszą odporność na złamanie. Spear point ma ostrze o stosunkowo małym brzuszku i relatywnie krótkiej KT co zmniejsza jego efektywność podczas cięcia. Wyróżnia się za to sporą przebijalnością. Spike/sztylet ma znakomite zdolności penetracyjne a jego spiczasty czubek umożliwia wykonywanie precyzyjnych prac ale poza tym nie jest zbyt praktyczny z powodu braku brzuszka. Wharncliffe ma tak jak spike prostą KT co ogranicza jego praktyczne zastosowanie. Sheepfoot jest z powodu specyficznego kształtu czubka odporny na nadużycie i stosunkowo bezpieczny dla użytkownika, z tego powodu takie klingi są często spotykane w nożach ratowniczych. Tanto ma mocną konstrukcję i gilotynowaty czubek dlatego jest często stosowany w nożach bojowych. Gorzej sprawdza się w zastosowaniach „cywilnych”  z powodu niepraktycznego czubka i braku brzuszka.

Grubość klingi to jeden z najistotniejszych parametrów określających użytkowość noża. Generalnie większa grubość daje większą odporność noża na nadużycie, szczególnie na naprężenia boczne, ale za to zmniejsza jego możliwości tnące i penetracyjne, potrzebne zwłaszcza przy pracach kuchennych.

Profil grzbietu również ma duży wpływ na wiele istotnych cech noża a mam wrażenie, że zagadnienie to jest niedoceniane i to zarówno przez producentów jak i użytkowników ostrych zabawek. Rzadko kto się tym interesuje a przecież warto wiedzieć czy nóż ma tzw. mocny czubek czy nie. Znowu posłużę się przykładem, tym razem z życia wziętym. Manix ma klingę o grubości 4 mm a Endura 3 mm. W Manixie grzbiet klingi to (patrząc z góry) trójkąt o cieniutkim jak szpilka czubku, Endura ma grzbiet przypominający ołówek z krótkim czubkiem. Oczywiście wymienione noże mają różne szlify ale ponieważ zdarza mi się czasem używać noża do podważania, np. kory, Manixa sprzedałem a kupiłem Endurę…

Jeżeli chodzi o szlify to obowiązuje ta sama zasada co przy kształcie klingi i profilu grzbietu: im więcej materiału tym odporność większa. W związku z tym niskie szlify mają  tu przewagę nad wysokimi. Mój osobisty typoszereg to convex, szlif skandynawski (ale złamany), płaski, wklęsły. Za to jeśli chodzi o własności tnące, kolejność ta jest odwrotna.

Poza wymienionymi wyżej głównymi elementami konstrukcyjnymi klingi wpływ na jej użytkowość mają różne dodatkowe elementy. Mówi się, że choil ułatwia precyzyjne operowanie nożem a notch ułatwia jego ostrzenie. To prawda ale z drugiej strony widziałem już noże, których klinga pękła dokładnie w miejscu tych patentów i chyba nie bez przyczyny tradycyjne noże skandynawskie czy bushcrafty ich nie posiadają. Podejrzewam też, że podobnie osłabiają klingę rozmaite wycięcia i otwory (np. Spyderhole). Oczywiście przy normalnym użytkowaniu mogą przeszkadzać tylko w smarowaniu chleba ale przy nadużyciu kto wie? Z kolei recurva ułatwia cięcie ale za to jej właściwe naostrzenie łatwe nie jest … Podobnie rzecz ma się z ząbkami na krawędzi tnącej (ostrzu). Są bardzo pomocne przy cieciu np. kartonów i tworzyw sztucznych ale powodują szarpanie materiału więc do cięcia włóknin czy w kuchni mniej się nadają. Nawet taki "drobiazg" jak kształt krawędzi grzbietu  ma swoje znaczenie: ostrymi łatwiej skrzeszemy iskrę ale łagodniejsze poprawiają ergonomię noża. Grzbiet klingi może być na końcowym odcinku pocieniony czyli mieć fałszywe ostrze (false edge), które zwiększa jej przebijalność ale może znacząco osłabić czubek. Wpływ na ergonomię noża mają też rozmaite rampy czy karbowania pod kciuk, jednak w tym przypadku ocena ich przydatności jest subiektywna a wpływ na wytrzymałość noża praktycznie żaden.

Wymienione wyżej cechy konstrukcji noża działają na "dwie strony", jak chyba wszystko na tym najlepszym ze światów. Grubą klingą z convexem bez stresu porąbiemy drewno i wyłamiemy skrzynkę pocztową ale nie przetniemy pomidorka ze zwiewną gracją cienkiego kuchenniaczka w pełnym płaskim. Mocarny czubek tanto z łatwością pokona blachę nieprzyjacielskiej lodówki ale niezbyt się nadaje do skórowania zwierzyny. Odpowiednio zestawiając elementy konstrukcyjne możemy dobrać nóż o określonych cechach użytkowych. Trzeba jednak pamiętać, że nie ma noża uniwersalnego i od żadnej konstrukcji nie można wymagać spełnienia przeciwstawnych wymagań.

Zdaję sobie sprawę, że poruszone przeze mnie zagadnienia są dla znawców banałami ale może przydadzą się początkującym nożofanom.
Definicje i ilustracje niektórych pojęć znajdziecie tu: http://www.knives.pl/www/leksykon/
« Ostatnia zmiana: 02-03-2012, 19:22:48 wysłana przez guevara57 »
Może nożem?

Offline maba

  • Opinii: (564)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 13441
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #1 dnia: 27-01-2011, 21:04:55 »
Świetny tekst! Do przypięcia, obowiązkowo! Okropnie lubię Cię czytać :)

No i dochodzimy do tego, że najlepszym nożem "na włóczęgę" jest skandynaw, albo bushcraft. Jednakże chciałbym jeszcze poznać Twój typ "idealnego" użytkowego noża. Full tang, drop point? Jaki szlif? Grubość? Drewienko czy coś sztucznego na rękojeści?

Offline sztajmes

  • Opinii: (0)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 1233
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #2 dnia: 27-01-2011, 21:16:03 »
A ja uparcie twierdze ze na wloczege tylko mocny, solidny noz
na przyklad BK2 czy SRK a nie jakies jedynie sluszne Mory  :D :D

sztajmes
Coraz czesciej sie zastanawiam, kto pilnuje tych ktorzy pilnuja ?
Nic sie nie martw, jutro bedzie gorzej.

Offline Kagemusha

  • Szef działu
  • Opinii: (132)
  • *
  • Wiadomości: 1961
  • Płeć: Mężczyzna
  • tak, ten maniak od Gamer'ów to ja ;)
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #3 dnia: 27-01-2011, 21:30:56 »
O! Świetna inicjatywa, tekst niedługi, przejrzysty i z konkretnym ładunkiem informacji. Na pewno się przyda newbies :)
slice of life
Obecne EDC: MT Scarab, Camillus CQB1, LM Surge, Olight i3 EOS, Victorinox Compact

Offline LUCYFER

  • Opinii: (94)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 5197
  • Płeć: Mężczyzna
  • KREW ZA KREW
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #4 dnia: 27-01-2011, 21:53:15 »
O! Świetna inicjatywa, tekst niedługi, przejrzysty i z konkretnym ładunkiem informacji. Na pewno się przyda newbies :)
[/quotE
O! Świetna inicjatywa, tekst niedługi, przejrzysty i z konkretnym ładunkiem informacji. Na pewno się przyda newbies :)

To teraz każdy świerzaka tu będzie odsyłał i z głowy... ;P
Wzywam posłańców przeznaczenia! - niech uderzą z ponurym zachwytem w ofiarę, którą wybrałem. Milczący jest ten ptak, co żywi się mózgiem tego, co mnie prześladuje, a jego  agonia niech odbędzie się w skomleniu i bólu, i niech będzie to ostrzeżeniem dla tych, co mego jestestwa nienawidzą...

Offline Kagemusha

  • Szef działu
  • Opinii: (132)
  • *
  • Wiadomości: 1961
  • Płeć: Mężczyzna
  • tak, ten maniak od Gamer'ów to ja ;)
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #5 dnia: 27-01-2011, 21:56:55 »
Jak newbie nie zada sobie trudu, żeby kwadrans poczytać forum przed powieleniem pytania "jaki nóż do siurwajwala" po raz N-ty... to tak, myślę, że będzie odsyłany tutaj. Tak samo jak do dobre i tanie noże do 100pln, folder EDC i pewnie paru innych wątków na forum.
slice of life
Obecne EDC: MT Scarab, Camillus CQB1, LM Surge, Olight i3 EOS, Victorinox Compact

Offline Pillnitz

  • Maruda projektowa
  • Opinii: (60)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 2795
  • Płeć: Mężczyzna
  • Zapuszczam się do iście tajemnego świata...
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #6 dnia: 27-01-2011, 21:58:30 »
Bardzo przyjemnie się czytało, dzięki :).

Moje upodobania terenowe mają się mniej więcej tak:
klinga 10 - 14 cm (bliżej 14-tu), 3,5 - 4 cm szerokości, szlif płaski na około 3/5 wysokości,
bez fałszywki, grubość 4,5 - 5 mm, okładziny G10 lub micarta, śruby lub co najmniej 3 porządne piny,
1095 / 440C / N690.

BRKT Bravo 1 mi się na ten przykład podoba...
* zacnie ostrzyżony hetero sapiens *

Offline WojaK

  • Opinii: (61)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 3802
  • Płeć: Mężczyzna
  • www.extreme-survival.pl
    • Zapraszam do obejrzenia mojego nowego programu "Zapomniane miejsca" W którym będę zapoznawał was z historią różnych opuszczonych miejsc
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #7 dnia: 27-01-2011, 22:00:44 »
bardzo fajny tekst miło się czyta dużo zapamiętuje dzięki za lekturę :D
W imieniu wytwórni filmowej "Wild Mountain"i"Wieczorek Expeditions Team" zapraszam do oglądania filmów i seriali o tematyce Survivalowej, Turystycznej i Ekspedycyjnej.
Wszystkie nasze filmy znajdziecie na www.wildmountain.republika.pl oraz www.extreme-survival.pl Posiadamy kanały na "FB" i "YT"

Offline guevara57

  • Opinii: (30)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 2558
  • Płeć: Mężczyzna
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #8 dnia: 27-01-2011, 22:16:34 »
Dzięki panowie, lejecie miód w moje serce... :-* ;)



(...) Jednakże chciałbym jeszcze poznać Twój typ "idealnego" użytkowego noża. Full tang, drop point? Jaki szlif? Grubość? Drewienko czy coś sztucznego na rękojeści?

Taki: http://www.knives.pl/forum/index.php/topic,102393.0.html  :heart: :). Do tego skórzana pochwa z klapką lub paskiem, żeby nóż nie wypadł. Kydex jest be, ponieważ zwykle mocno trzyma nóż i ciężko wyciągnąć go jedną ręką.
Może nożem?

Offline Mario

  • Rat Fan
  • Redaktor
  • Opinii: (225)
  • *
  • Wiadomości: 11373
  • Płeć: Mężczyzna
  • MTPN
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #9 dnia: 27-01-2011, 22:18:12 »
krótko, lekko i ciekawie.
Bardzo dobrze zebrane informacje.

Offline maba

  • Opinii: (564)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 13441
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #10 dnia: 27-01-2011, 22:37:33 »
Taki: http://www.knives.pl/forum/index.php/topic,102393.0.html  :heart: :)
Świetny! Czyli mamy całkiem podobny gust :D Chociaż "brzuszek" wolałbym bardziej jak we wspominanym Bravo1 - wygodniejszy do wybierania/smarowania.

A dlaczego ten szlif? Coś mi świta, że kiedyś była dyskusja nt. różnych rodzajów szlifów, do czego najlepiej się nadają, wady, zalety etc. Ale teraz nie mogę znaleźć.. :frown:

Offline karud

  • knifemaker
  • Opinii: (81)
  • *
  • Wiadomości: 2219
  • Płeć: Mężczyzna
    • Karud knives
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #11 dnia: 27-01-2011, 23:05:38 »
Ja to sie kompletnie nie znam , ale...
przy czym hidden tang typu skandynawskiego (przechodzący przez całą rękojeść) ma przewagę nad hidden tangiem całkowicie schowanym w rękojeści.
Dlaczego ten pierwszy to jest typu skandynawskiego? Wiele skandynawów nie ma tanga przechodzącego przez całą rękojeść, a sporo noży nie skandynawskich ma. Po drugie, tang schowany całkowicie w rękojeści ale kończący się powiedzmy 1,5-2 cm przed "dupką" - naprawdę bedzie słabszy od tego przechodzącego na wylot? Wątpię, w tym miejscu juz praktycznie nie pracuje...
zapraszam do sklepu www.birkashop.pl

жизнь, как посмотришь с холодным вниманьем вокруг –
такая пустая и глупая шутка…

Offline kosma

  • Nożosfera.pl
  • Grupa Pomorska
  • Opinii: (147)
  • **
  • Wiadomości: 3897
  • Płeć: Mężczyzna
  • Skoro martwi się nie żywią Czemu żywi się martwią
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #12 dnia: 28-01-2011, 00:17:26 »
Naprawdę dobry tekst, gratulacje. I unaocznił mi że nie miałem jeszcze nic w convexie - zakupy  :D ?

Offline guevara57

  • Opinii: (30)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 2558
  • Płeć: Mężczyzna
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #13 dnia: 28-01-2011, 08:05:08 »
(...) A dlaczego ten szlif? (...)

(...) im więcej materiału tym odporność większa. (...)
BTW, cieszę się, że Ci się "moja" efka podoba :).



Ja to sie kompletnie nie znam , ale...Dlaczego ten pierwszy to jest typu skandynawskiego? Wiele skandynawów nie ma tanga przechodzącego przez całą rękojeść, a sporo noży nie skandynawskich ma. Po drugie, tang schowany całkowicie w rękojeści ale kończący się powiedzmy 1,5-2 cm przed "dupką" - naprawdę bedzie słabszy od tego przechodzącego na wylot? Wątpię, w tym miejscu juz praktycznie nie pracuje...
Nie bądź taki skromny :) bo faktycznie, co do "typu skandynawskiego" masz rację - muszę zmienić zapis. Natomiast upieram się, że teoretycznie "hidden tang przechodzący przez całą rękojeść ma przewagę nad hidden tangiem całkowicie schowanym w rękojeści". A jeśli ktoś zażyczy sobie rąbać drewno trzymając za sam koniec rękojeści? Albo zechce użyć rękojeści (zwłaszcza dupki) jako młotka? Moja niechęć do "niepełnych" hidden tangów wynika z faktu, że parę takich w życiu rozwaliłem :/.
« Ostatnia zmiana: 28-01-2011, 08:06:44 wysłana przez guevara57 »
Może nożem?

Offline count_martin3z

  • Opinii: (48)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 1383
  • Szmeje...
    • Już popingowałeś?
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #14 dnia: 28-01-2011, 11:38:26 »
Super... W końcu może mój kolega nie będzie zadawał pytań :)
Guevara, tak jak już, to moim zdaniem kropki na "i" dopełniłoby wytłumaczenie do jakich prac najlepszy jest:
Drop point, spear point, clip point etc...

Dzięki raz jeszcze, sam się dokształciłem przy okazji...
Wiele user'ów forum knives.pl to EGOnacjonalno-centryczno-onanistyczne dziffffki!!

Dobrze, że jesteście! Bez Was forum upadnie...

Offline graf

  • Opinii: (57)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 5820
  • Płeć: Mężczyzna
    • Noże do rzucania
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #15 dnia: 28-01-2011, 11:46:59 »
Ja mogę od siebie napisać że uważam że zdecydowana większość naszych noży ma nadmiar wytrzymałości a niedostatek właściwości tnących.
Najlepsze polskie noże do rzucania
http://grafknives.pl
Polub na FB
https://facebook.com/grafknives

Offline count_martin3z

  • Opinii: (48)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 1383
  • Szmeje...
    • Już popingowałeś?
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #16 dnia: 28-01-2011, 11:50:21 »
Które masz na myśli?
Wiele user'ów forum knives.pl to EGOnacjonalno-centryczno-onanistyczne dziffffki!!

Dobrze, że jesteście! Bez Was forum upadnie...

Offline graf

  • Opinii: (57)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 5820
  • Płeć: Mężczyzna
    • Noże do rzucania
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #17 dnia: 28-01-2011, 11:53:14 »
Które masz na myśli?

Wszystkie taktyczne foldery i większość survivalowych fixedów.
Najlepsze polskie noże do rzucania
http://grafknives.pl
Polub na FB
https://facebook.com/grafknives

Offline count_martin3z

  • Opinii: (48)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 1383
  • Szmeje...
    • Już popingowałeś?
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #18 dnia: 28-01-2011, 11:55:40 »
Wszystkie taktyczne foldery i większość survivalowych fixedów.

+1

Adyta:
Naciskło mi się w odruchu:)
Pominął bym taktyczne z górnej półki typu MT, PT (oczywiście mówię o poszczególnych modelach) - OT - przepraszam
Wiele user'ów forum knives.pl to EGOnacjonalno-centryczno-onanistyczne dziffffki!!

Dobrze, że jesteście! Bez Was forum upadnie...

Offline guevara57

  • Opinii: (30)
  • Mieszkaniec knives.pl
  • *****
  • Wiadomości: 2558
  • Płeć: Mężczyzna
Odp: Wpływ konstrukcji noża na jego właściwości i użytkowość
« Odpowiedź #19 dnia: 28-01-2011, 11:56:55 »
(...)Guevara, tak jak już, to moim zdaniem kropki na "i" dopełniłoby wytłumaczenie do jakich prac najlepszy jest:
Drop point, spear point, clip point etc...

W Knife'o'pedii już coś takiego jest: http://www.knives.pl/www/faq/knifeopedia/szlify_glowni.html
Może nożem?